muhasebe
muhasebe dersleri

MİZAN

1. Mizanın Tanımı: Mizan, muhasebede kontrol aracı olarak kullanılan, hesapların belli tarihlerde tekrar incelendikten sonra, borç ve alacak toplamlarıyla bakiyelerinin bir tabloya toplu bir şekilde yazılmasıyla oluşan özet bir tablodur. Mizan, hesapların gerçek duruma uygun olup olmadığını, kurallarına göre çalıştırılıp çalıştırılmadığını da kontrol etmemizi sağlar.

Mizan çeşitleri 3 türlüdür. Bunlar aylık mizan, genel geçici mizan ve kesin mizandır.

REKLAM

1.1. Aylık Mizan: Yevmiye defteri kayıtlarını defterikebire geçirdikten sonra genellikle ay sonlarında kontrol amacı ile düzenlenen mizandır.

1.2. Genel Geçici Mizan: 31 aralık tarihinde düzenlenen, aylık mizanlardan farklı olmamakla beraber bütün muhasebe dönemini kapsayan mizandır. Bu mizana aralık ayı mizanı da denir.

1.3. Kesin Mizan: Dönem sonu işlemleri ile ilgili yevmiye ve defterikebir kayıtları yapılarak hesapların defterikebir bakiyeleri, envanter sonuçlarına göre düzeltildikten sonra yani dönem sonu ile ilgili kayıtlardan sonra düzenlenen mizandır.

2. Mizanın Şekli: İşletmeler yevmiye defteri kayıtlarını defteri kebire geçirdikten sonra genellikle ay sonlarında defteri kebir hesaplarının borç ve alacak tutarları ile borç ve alacak bakiyelerini bir cetvel halinde düzenlerler. İşletmeler hesapları görmek ve kontrol etmek istediklerinde mizan düzenleyebilirler.

Mizan örneği:

Sıra
No
HESAP İSMİ TUTAR KALAN
BORÇ ALACAK BORÇ ALACAK
   

   
  TOPLAM        

 

3. Mizanın Düzenlenmesi: Mizan düzenlerken defterikebire aktarılmış yevmiye defteri kayıtlarını kapsadığından Mizanın başına mizanın düzenleniş tarihi ve mizana dahil edilmiş en son yevmiye maddesi numarası kaydedilir.

Yevmiye defteri borç ve alacak sütunları toplamı ile mizanın borç ve alacak tutarları toplamının birbirine eşit olması gerekmektedir. Borç ve alacak bakiyeleri kendi aralarında eşit olmalıdır. Yevmiye defteri toplamı ile mizan toplamının birbirine eşit olmaması durumunda, yevmiye kayıtlarından bazılarının defterikebire geçirilmemiş olması veya yanlış geçirilmiş olması veya defterikebirden mizana hatalı aktarılmış olması söz konusu olabilir.

Mizanın borç ve alacak tutarlar sütunlarının birbirine eşit olmaması da, yevmiyede hatalı kaydın olduğunu, yevmiyedeki bir kaydın defterikebire geçirilmediğini veya defterikebirden mizana hatalı aktarıldığını ifade eder. Böylece mizanlar yevmiye kayıtlarının doğruluğunu kontrol ettiği gibi yevmiye defterinden defterikebire ve oradan mizana aktarmaların doğru yapılıp yapılmadığını da kontrol eder.

Günümüzde bilgisayarların muhasebe işlemlerinde yoğun olarak kullanılmasıyla mizan düzenleme işlemi bir tuşa basmakla yapılabilir. Bilgisayar programları istenilen tarihte, istenilen tarih aralığında, kebir hesapları, alt hesaplar düzeyinde, bilanço sınıfları düzeyinde mizan çıkartabilmektedir.

4. Mizanın Yorumlanması: Düzenlenen mizanın önce toplamlar açısından eşitlikleri kontrol edilir. Buna göre mizanın tutar toplamları yevmiye ve kebir (büyük defter) toplamlarına eşit olmalıdır. Kalan toplamları da birbirine eşit olmalıdır. Alt hesapların toplamları ana hesap toplamlarına eşit olmalıdır.

Kodu 1 ve 2 ile başlayan varlık hesapları ya borç bakiyesi vermeli veya bakiye vermemelidir. Kodu 1 ve 2 ile başlayıp da eksi işaretli olan hesaplar ise ya alacak bakiyesi vermeli veya bakiye vermemelidir. Kodu 3, 4 ve 5 ile başlayan kaynak hesapları ya alacak bakiyesi vermeli veya bakiye vermemelidir. Bu hesapların içinde de eksi işaretli olanlar borç bakiyesi verebilir veya bakiye vermez. Kodu 6 ile başlayan (-) işaretli hesaplar borç bakiyesi verir veya bakiye vermez. Kodu 6 ile başlayan işaretsiz hesaplar ya alacak bakiyesi verir veya bakiye vermez. Kodu 7 ile başlayan hesapların büyük bir kısmı borç bakiyesi verir veya bakiye vermez. 7'li hesaplardan yansıtma hesapları alacak bakiyesi verir veya bakiye vermez.


Örnek: İşletmenin büyük defter kayıtları aşağıda verilmiştir. Buna göre işletmenin aylık mizanını düzenleyiniz.

BORÇ 100 KASA HESABI ALACAK
24.000
12.000
30.000
12.000
25.000
66.000 37.000

BORÇ 121 ALACAKAK SENETLERİ HS ALACAK
36.000
11.000
 
47.000  

BORÇ 252 BİNALAR HESABI ALACAK
90.000
120.000
 
210.000  

BORÇ 320 SATICILAR HESABI ALACAK
40.000 70.000
25.000
40.000 115.000


BORÇ 400 BANKA KREDİLERİ HESABI ALACAK
  33.000
50.000
25.000
  108.000

BORÇ 500 SERMAYE HESABI ALACAK
  229.000
  229.000

BORÇ 102 BANKALAR HESABI ALACAK
17.000
40.000
10.000
57.000 10.000

BORÇ 153 TİCARİ MALLAR HESABI ALACAK
38.000
45.000
40.000
12.000
 
135.000  

BORÇ 255 DEMİRBAŞLAR HESABI ALACAK
35.000
40.000
10.000
40.000
15.000
85.000 55.000

BORÇ 321 BORÇ SENETLERİ HESABI ALACAK
  49.000
30.000
  79.000

BORÇ 421 BORÇ SENETLERİ HESABI ALACAK
10.000
20.000
25.000
12.000
30.000 37.000

 

Mizan düzenlenirken ilk önce büyük defter hesaplarının toplamları alınır. Toplamları alınan hesaplar mizanın tutar kısmına aktarılır. Hesapların borç toplamları borç sütununa, alacak toplamaları alacak sütununa aktarılır. Daha sonra bakiyeleri kalan kısmına yazılır. Hangi taraf daha fazla ise yani ne taraf bakiye veriyorsa kalan kısmında ilgili yere kaydedilir.

Sıra
No
HESAP İSMİ TUTAR KALAN
BORÇ ALACAK BORÇ ALACAK
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

100 Kasa Hesabı
102 Bankalar Hesabı
121 Alacak Senetleri Hesabı
153 Ticari Mallar Hesabı
252 Binalar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
320 Satıcılar Hesabı
321 Borç Senetleri Hesabı
400 Banka Kredileri Hesabı
421 Borç Senetleri Hesabı
500 Sermaye Hesabı
66.000
57.000
47.000
135.000
210.000
85.000
40.000
-
-
30.000
-
37.000
10.000
-
-
-
55.000
115.000
79.000
108.000
37.000
229.000
29.000
47.000
47.000
135.000
210.000
30.000
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
75.000
79.000
108.000
7.000
229.000
  TOPLAM 670.000 670.000 498.000 498.000

Görüldüğü gibi mizanda tutar kısmının borç ve alacak toplamları eşit, kalan kısmının borç ve alacak toplamları da kendi arasında eşit çıkmıştır.

Genel muhasebe

hesap planı
Ayrıntılı Hesap Planı
2022 pratik bilgiler
2024 Pratik Bilgiler
muhasebe video eğitimi
Muhasebe Video Eğitimi
muhasebe haberleri
Güncel Haberler
REKLAM

muhasebe soruları
Muhasebe Soruları
muhasebe öğretmeni
Muhasebe Öğretmeni
enflasyon oranları
Enflasyon Oranları
kdv hesaplama
KDV Hesaplama