BANKALAR

1. Bankanın Tanımı: Banka talep edildiğinde ya da ihbarlı olarak geri ödenebilen mevduat şeklinde fon toplayıp ödünç ve açık kredi şeklinde avans veren, senet iskonto eden ve pazarlanabilir menkul değerler gibi temelde finansal aktifleri elinde tutan bir finansal aracıdır. Yani para ticareti yapan şirkettir. Para alırken uyguladığı fiyat (faiz) ile satarken uyguladığı fiyat arasındaki fark kâr kaynağını oluşturur. Modern bankacılık, halktan toplanan paraların (mevduatların) işletmelere kredi olarak verilmesi esasına dayanır. Böylece bankalar tasarrufların yatırımlara kanalize olmasını sağlayan önemli bir köprü oluşturur. Bankaların başlıca faaliyetleri şöyledir:

- Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının, borsa dışında ve hisse senedi işlemleri hariç olmak üzere borsada alım satımına aracılık yapmak,
- Repo – ters repo,
- Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeli dahil türev araçların dayandığı kategoriler itibarıyla ayrı ayrı ya da bütün olarak türev araçların alım satımına aracılık, faaliyetlerini yapabilir.

2. Banka Çeşitleri: Yaptıkları işe göre banka çeşitleri 5'e ayrılır.

2.1. Emisyon Bankaları: Devlet adına bastırıp piyasaya sürülecek banknot işleriyle uğraşır, devletin ihtiyacı olan para hareketlerini düzenler ve veznedarlık görevi yapar.

2.2. İş ve Ticaret Bankaları: Tasarruf sahiplerinden mevzuat toplayıp gerçek veya tüzel kişilere kredi vererek bankacılık hizmetini sürdürür. Ülkemizdeki pek çok banka bu tanıma girer.

2.3. Ziraat Bankaları: Tarım ile uğraşan çiftçilere kredi açan ve onların ihtiyacı olan tarım araç ve gereçlerini temin eden bankalardır.

2.4. Sanayi Bankaları: Sanayi işletmelerinin krediye olan ihtiyaçlarını karşılamakla beraber, bu işletmelerin yatırımlarına katılan uzmanlık bankaları türünden bankalardır. Uzun vadeli kredi verir.

2.5. Kalkınma ve Yatırım Bankaları:
Yatırım Bankaları: Sermaye piyasasında faaliyet göstermek, sermaye piyasası araçları kullanılarak sağlanan kaynaklarla yatırımı yapmak üzere kurulur. Ayrıca işletmelerin etkin bir yönetime ve sağlıklı mali yapıya kavuşmaları amacıyla devir ve birleşme konuları dahil danışmanlık hizmeti de verir. Mevduat kabulü hariç bankacılık işlemleri de yaparlar.
Kalkınma Bankaları: Kalkınma bankaları yatırım bankacılığı faaliyetlerine ek olarak öz kaynakları ile idaresi kendilerine bırakılan fon vb. kaynaklardan kredi vermek üzere kurulurlar.

Katılım Bankaları: İşletmeler açısından fon arz eden kuruluşlardan birisi de katılım bankalarıdır. Bu kurumlar 1983' ten beri faaliyet göstermektedir. 1983 tarih ve 83/7506 sayılı Bankalar Kurulu Kanunuyla bu kurumlara Türk lirası ve yabancı para olarak para toplama yetkisi verilmiştir. Bu kurumlar bankalar gibi Türk lirası ve yabancı para hesapları açabilmektedir. Faiz sistemine karşın kâr ve zarara katılma prensibini benimsemiştir.

Katılım bankaları topladığı fonları ekonomik ve sosyal alanlarda kullanmaktadır. Sosyal alanda verilen fonlar, büyük projeleri başlatmak için sermayeye ihtiyaç duyan kişilere verilmektedir. Bu fonu kullananlar tutarı belirli bir süre sonra iade etmekte ve karşılığında faiz ödememektedir. Ekonomik alanda ise, kurum uygun bulduğu alanlar için ekonomiye fon aktarmaktadır. Fonlar genellikle işletmelere üretim desteği sağlanması ve dış ticaretin finansmanı gibi alanlarda kullanılmaktadır. Katılım bankalarının ülkeye pek çok katkısı vardır. Finansal sisteme girmeyen fonları sisteme kazandırmak, tasarruf sahibi, kazanç sağlanması, gelir dağılımını düzenleyici etkileri reel sektöre koyarak aktarmalı ekonominin büyümesine olan katkıları kayıt dışı ekonomik faaliyetleri kayıt altına alınması, kurumlar vergisi, KDV ödeyerek kamu maliyetine katkıları reel sektöre doğrudan fonlanması nedeniyle istihdamın sürekliliği ve artışıyla soysal kültürel faaliyete katkıda bulunmaktadır.

<< İşletme >>