muhasebe
muhasebe dersleri

VERGİ TÜRLERİ - GELİR VERGİSİ

1. Vergi Türleri: Vergiler genel olarak konuları itibariyle aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır.

Mal ve hizmetlerden alınan vergiler:

Katma Değer Vergisi
Damga Vergisi
Özel Tüketim Vergisi
Gümrük Vergisi
Şans Oyunları vergisi
Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
Özel İletişim Vergisi
Harçlar
Belediye Vergileri

REKLAM

Servet üzerinden alınan vergiler:

Motorlu Taşıtlar Vergisi
Veraset ve İntikal Vergisi
Emlak Vergisi

Gelir üzerinden alınan vergiler:

Gelir Vergisi
Kurumlar Vergisi

2. Gelir Üzerinden Alınan Vergiler: Kişi veya kuruluşların çeşitli işlemlerden elde ettikleri gelirleri üzerinden gelir vergisi kanunnda belirlenen oranlarda alınan vergilere gelir vergileri denir.


2.1. Gelir Vergisi:
Vergi gerçek kişilerin elde ettikleri kazançlar üzerinden alındığı için gelir vergisi adı ile anılmaktadır.

2.1.1. Gelir Vergisinin Özellikleri: Bu vergiler bir yıl boyunca gerçek ve tüzel kişilerin kazançları üzerinden alınan vergilerdir. Gelir üzerinden alınan vergiler, vergiler içerisinde önemli bir paya sahiptir. Gelirlerin beyanın kontrolü ve takibi önemlidir. Bu hususlara dikkat edildiği sürece vergi gelirlerinden en büyük pay gelir vergilerinden sağlanır. Gelir üzerinden alınan vergiler iki şekilde incelenir. Bunlar, Gelir Vergileri ve Kurumlar Vergileridir.

2.1.2. Gelir Vergisinin Konusu: Gerçek kişilerin bir yıl boyunca elde ettikleri gelir ve kazançları üzerinden alınan vergilerdir. Kamu hizmetlerinin finansmanında en fazla yararlanılan vergi gelir vergisidir. Gelir vergisinin artan oranlı olması, birtakım indirim, muafiyet ve istisnalara uygun olması nedeniyle ve vergi ile ilgili düzenlemelerin, vergi yönetiminin doğru yapılması koşuluyla vergi adaletine uygun olarak daha fazla yarar sağlanabilir. Gelir vergisi dolaysız bir vergidir.

- Gerçek kişiye ait olmalıdır. Gerçek kişi ise medeni kanun hükümlerine göre hak sahibi olabilme ve borç altına girme bakımından ehil olan kişidir.
- Gelir bir takvim yılı içinde elde edilen gelir olmalıdır. Gelir vergisinde vergilendirme dönemi geçmiş olan bir takvim yılıdır.
- Gelir her türlü kazanç ve iratların toplamıdır. Yani direkt olarak ele geçmese bile hak edilmiş olan o yıla ait her türlü kazanç, alacaklar ve elde edilmiş gelirlerin toplamı gelir vergisinin konusuna girer.
- Gelir kazanç ve iratların safi tutarıdır. Gelirin elde edilmesinde yapılan ve yapılacak olan her türlü giderler düşüldükten sonra kalan kısım verginin konusu olmaktadır. Safi kazanç ve iratların bulunmasında gayri safi gelirden kanunda belirtilen giderler düşürülür.

2.1.3. Gelir Vergisi Unsurları: Gelir, Gelir Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde “Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içerisinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 2. maddesinde ise gelir unsurları belirtilmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’na göre gelir sayılan unsurlar şunlardır:
- Ticari kazançlar
- Zirai kazançlar
- Ücretler
- Serbest meslek kazançları
- Gayrimenkul sermaye iratları
- Menkul sermaye iratları
- Sair kazanç ve iratlar

2.1.3. Gelir Vergisinde Mükellefiyet: Tam mükellefiyet ve dar mükellefiyet olmak üzere gelir vergisinde iki çeşit mükellefiyet (yükümlülük) vardır. Ülke sınırları içine ve dışında elde ettikleri tüm gelirleri üzerinden Türkiye’de vergiye tabi tutulan mükellefler tam mükellefiyet grubunda yer alırlar. Sadece yurt içinde elde ettikleri gelir üzerinden Türkiye’de vergilendirilen mükellefler ise dar mükellefiyete tabidirler. Bu mükelleflerin yurt dışındaki faaliyetleri sonucu elde ettikleri gelirler gelir vergisi dışında tutulur.

2.1.4. Gelir Vergisi Tarifesi: Gelir vergisinin matrahı gerçek usulde, gelir kaynaklarından elde edilen hasılattan bu hâsılatın yapılması için yapılan masraflar ve vergiden istisna edilen tutarların düşürülmesinden sonra kalan kısımdır. Götürü usulde gelir vergisinin matrahı ise, takdir komisyonları tarafından tespit edilen tutarlardır.

Güncel gelir vergisi dilimleri

2.1.5. Gelir Vergisinin Tarhı: Tarh işlemi Vergi Usul Kanunu 20. maddede, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve oranlar üzerinden hesaplanarak vergiyi miktar itibariyle tespit eden idari bir işlem olarak tanımlanmaktadır. Verginin hesaplanması beyan edilen vergiye tabi gelirin, artan oranlı tarifeye uygulanması ile bulunur.

2.1.6. Gelir Vergisinin Ödenmesi: Yıllık beyanname, ait olduğu takvim yılını takip eden yıl içinde verilir. Bu nedenle verginin ait olduğu takvim yılını izleyen yıl içinde taksitler halinde ödenmesi esası benimsenmiştir. Gelir vergisinin ödenme süreleri beyan ayları dikkate alınarak şu şekilde belirlenmiştir:
- Şubat ayında beyan edilen gelirlerin vergisi Şubat ve Haziran ayında olmak üzere iki taksitte ödenir.
- Mart ayında beyan edilen gelirlerin vergisi Mart ve Temmuz ayında olmak üzere iki taksitte ödenir.
- Ödeme günü resmi tatile rastlayan ödemeler sonraki ilk iş günü mesai saati sonuna kadar uzar.
- Mükellefin ülkeyi terk etmesi halinde vergi terkten önce gelen 15 gün içinde, ölü ve gaiplik (yitiklik) halinde ise vergi bu halin meydana gelmesinden itibaren dört ay içinde ödenir.
- Zirai kazançların toplam kazançlar içindeki payının %75 ve daha fazla olması durumunda vergi Kasım ve Aralık aylarında iki taksitte ödenebilir.

sayfa 1

sonraki sayfa >>>>>

Vergi

hesap planı
Ayrıntılı Hesap Planı
2019 pratik bilgiler
2019 Pratik Bilgiler
muhasebe video eğitimi
Muhasebe Video Eğitimi
muhasebe haberleri
Güncel Haberler
REKLAM

muhasebe soruları
Muhasebe Soruları
muhasebe öğretmeni
Muhasebe Öğretmeni
enflasyon oranları
Enflasyon Oranları
kdv hesaplama
KDV Hesaplama